Evidentie is de stok in de wielen van verandering
"Dat is toch duidelijk". "Iedereen weet toch waarom we dit moeten doen". "Het is toch helder wat de volgende stap is."
Wie met (digitale) verandering bezig is, heeft deze uitspraken ongetwijfeld al eens gehoord in de loop van het proces. Vaak uit frustratie. Omdat de verandering niet zo vlot loopt als gehoopt. Het wringt hier en daar. En mensen bewegen niet altijd allemaal gezwind mee in de richting die je als organisatie voor ogen hebt.
De uitspraken zijn voorbeelden van de evidentie-val: wat voor trekkers van een verandering vanzelfsprekend is, is niet altijd zo logisch en helder voor de rest van de organisatie. En dat maakt mee bewegen soms lastig.
Onzichtbaar en onbewust
Verandering vraagt richting, doelen stellen, keuzes maken en actie ondernemen. Het is een proces waar trekkers intensief mee bezig zijn. Keuzes worden weloverwogen en bewust gemaakt op basis van kennis, inzichten, overtuigingen en ervaringen.
Het intensieve proces maakt dat die richting en keuzes, voor wie erbij was, vanzelfsprekend zijn. Wanneer er vervolgens van uitgegaan wordt dat dit voor iedereen zo is, klapt de evidentie-val dicht.
Je trapt er sneller in dan je denkt, het is daardoor een onzichtbare, onbewuste, maar veel voorkomende reden waarom verandering heel moeizaam verloopt of zelfs faalt.
De evidentie-val loert om de hoek bij elke stap in een veranderingsproces.
- de richting (die is toch helder),
- de drijfveren (die liggen toch voor de hand),
- de noden (die kennen we toch),
- de doelstellingen (die zijn toch duidelijk),
- prioriteiten (die zijn toch evident),
- keuzes (die zijn toch logisch),
- het plan (dat kent toch iedereen),
- implementatie en gebruik (dat wijst zichzelf toch uit)
Neen, toch niet. Voor de trekkers misschien wel. Maar voor anderen in de organisatie is het echt niet altijd allemaal zo evident.
Dat heeft niet alleen te maken met het feit dat sommige mensen in de organisatie al langer of intensiever met het veranderingsproces bezig zijn dan anderen. Het heeft ook te maken met het feit dat mensen er vanuit een ander perspectief naar kijken.
Dezelfde situatie, een andere bril
Mensen kijken naar dezelfde situatie door een andere bril. Die wordt bepaald door hun:
- drijfveren en belangen
- overtuigingen en verantwoordelijkheden
- kennis en ervaringen
- doelen en ambities
- taken en werkcontext
- competenties en verwachtingen
- …
Dat perspectief bepaalt hoe mensen kijken naar een (digitale) verandering. Voor de ene is het heel urgent, terwijl de ander er niet op zit te wachten. Voor de ene moet het meer digitaal, voor de ander liever minder. Voor de ene gaat het veel te snel en voor de ander net te traag.
Dus vanuit het ene perspectief is de richting misschien helder, zijn de keuzes logisch, is het plan duidelijk en wijst het gebruik zichzelf uit. Voor anderen is dat niet altijd zo evident.
En wat niet evident is roept vragen op:
- Waarom moeten we daar op inzetten?
- Is dat nu echt een prioriteit?
- Verwachten ze dat wij dit allemaal gaan doen?
En bedenkingen:
- Ik snap niet dat daar nu plots wel geld voor is.
- Allez, we gaan nog maar eens iets nieuws proberen.
- Ik begrijp niet dat we daar voor gaan.
En zo wordt evidentie een stok in de wielen van verandering. Omdat wat voor de ene vanzelfsprekend is, voor de andere nog vragen oproept. En zolang die onbeantwoord blijven, vertraagt verandering of loopt ze vast
Weerstand of evidentie-val?
Dergelijke vragen, twijfels en bedenkingen worden vaak geïnterpreteerd als weerstand tegen verandering. Maar misschien trappen we ook hier in de evidentie-val en zijn ze een teken van iets anders.
Misschien geven mensen op die manier aan dat vanuit hun perspectief de richting, de prioriteit, de keuze of het plan nog niet voldoende helder, logisch of vanzelfsprekend is.
De verschillende perspectieven zijn hier trouwens niet het probleem. Ze zijn vaak net een deel van de oplossing.
Ze brengen andere ervaringen, risico's, behoeften en verwachtingen aan het licht. En net door die verschillende perspectieven mee te nemen in het veranderingsproces, kan een organisatie betere keuzes maken en blinde vlekken vermijden
Breng digitale verandering op kruissnelheid
Dus hoorde je jezelf in het verleden als eens zeggen of denken "dat is toch duidelijk"… Sta dan vanaf nu bij verandering steeds stil bij de volgende vragen:
- Hebben we voldoende geluisterd naar andere perspectieven?
- Wat valt anderen op dat wij over het hoofd zien?
- Welke inzichten hebben anderen die wij missen?
- Welke vragen stellen anderen die wij onszelf niet meer stellen?
Want wat evident lijkt, is het niet altijd door de ogen van een ander.
En misschien is weerstand dan ook niet de grootste uitdaging om mensen mee te krijgen in verandering. Maar zijn de dingen die we als trekkers vanzelfsprekend vinden dat wel?